W latach 2023 - 2025 trwał w naszym kraju projekt realizowany w ramach konsorcjum, polegający na założeniu i utrzymaniu w okresie realizacji operacji 91 obiektów demonstracyjnych w podziale na województwa. Demonstracje były zrealizowane dla 3302 ostatecznych odbiorców, w podziale na województwa w ramach Działania „Transfer wiedzy i działalność informacyjna” PODDZIAŁANIE 1.2 „Wsparcie dla projektów demonstracyjnych i działań informacyjnych” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zakresie produkcji i wykorzystania krajowych źródeł białka na cele paszowe. DDD.65141.3.2023,

Operacja polegała na założeniu i utrzymaniu w okresie jej realizacji obiektów demonstracyjnych zgodnie z instrukcją opracowaną przez opiekuna naukowego. Na terenie województwa łódzkiego zostało założonych 7 obiektów demonstracyjnych w tym:

• 3 typu A, prowadzących produkcję roślin białkowych w ramach PDO w szczególności w stacjach i zakładach doświadczalnych oceny odmian,
• 3 typu B, w gospodarstwach uprawiających rośliny białkowe na nasiona z przeznaczeniem na paszę dla zwierząt gospodarskich i utrzymujące świnie lub drób,
• 1 typu C w podmiocie wytwarzającym pasze dla zwierząt gospodarskich z wykorzystaniem nasion roślin białkowych uprawianych w kraju.

Uczestnicy szkoleń wyjazdowych odbyli wizyty w gospodarstwach demonstracyjnych typu A tj. SDOO w Sulejowie, ZDOO w Masłowicach oraz ZDOO w Lućmierzu. Uczestnicy zapoznali się z zagadnieniami dotyczącymi uprawy roślin białkowych oraz mieli możliwość zobaczenia poletek doświadczalnych z soją, bobikiem, łubinem oraz grochem.

            Kolejnym punktem były wizyty w trzech gospodarstwach w miejscowościach Jasienin Duży, Psary Stary oraz w Łodzi. Była tu również prowadzona uprawa roślin białkowych soi, łubinu oraz grochu. Rośliny te były wykorzystane w żywieniu zwierząt zgodnie z instrukcją opracowaną przez opiekuna naukowego. W gospodarstwie Pana Błażeja Miksy w Jasieninie Dużym w części dotyczącej żywienia zwierząt obserwacje były prowadzone  na 100 sztukach kur nieśnych. W ramach demonstracji opracowano i wdrożono zasady żywienia kur niosek w oparciu o krajowe źródła białka paszowego, czyli przetworzone nasiona soi i grochu. W tym celu zostały odpowiednio zbilansowane zostały mieszanki paszowe, zawierające powyższe surowce, pochodzące z własnej produkcji. Przed zastosowaniem w żywieniu, nasiona soi zostały poddane działaniu procesu ciśnieniowo-termicznego z wykorzystaniem ekstrudera. W okresie demonstracji analizowano podstawowe wskaźniki produkcyjne niosek żywionych mieszankami paszowymi, w których głównych źródłem białka były ekstrudowane nasiona soi i grochu, w tym liczba, masa jaj i % nieśności, masa pobranej mieszanki paszowej oraz wykorzystanie pasz w przeliczeniu na 1 jajko oraz na 1 kg jaj.

Drugi obiekt typu B to gospodarstwo Pana Jerzego Smejdy prowadzącego gospodarstwo rolne w Psarach Starych oraz trzeci obiekt u Pana Przemysława Firgana w Łodzi. W części dotyczącej żywienia zwierząt obserwację prowadzono na około 10-12 sztukach tuczników, odchowanych od ok.35 kg masy ciała do uboju przez ok. 120 kg masy ciała. Zwierzęta były żywione mieszanką pełnoporcjową z udziałem soi ekstrudowanej i łubinu. Nasiona soi przed skarmianiem zostały poddane ekstruzji z wykorzystaniem ekstrudera. Proces ten miał na celu: obniżenie poziomu substancji antyżywieniowych,  takich jak inhibitory trypsyny, które ograniczają trawienie białka nasion soi; zwiększenie strawności skrobi będącej źródłem energii oraz poprawienie struktury włókna  oraz obniżenie poziomu oligosacharydów, które mają działania wzdymające. Obserwację prowadzono na 2 grupach tuczników: grupa testowa (z soją) – tuczniki żywione mieszanką pełnoporcjową z udziałem soi ekstrudowanej oraz łubinu, które były głównym źródłem białka oraz grupa kontrolna (bez soi) – tuczniki żywione paszą z udziałem ekstrudowanej soi, która jest jedyną paszą wysokobiałkową. W czasie tuczu zbierano dane na temat pobrania i zużycia paszy, kosztu surowców paszowych, przyrostów masy ciała świń, kosztu żywienia. W tych obiektach rolnicy mieli możliwość zapoznania się z procesem przetwarzania nasion roślin białkowych na paszę przy pomocy ekstrudera.

Ostatnim elementem demonstracji były wizyty w obiekcie typu C, czyli podmiocie wytwarzającym pasze dla zwierząt gospodarskich. Obiekt powstał w miejscowości Dębowa Góra  w województwie łódzkim. Podczas wizyty uczestniczyli mieli okazję zobaczyć nowoczesne laboratoria i zapoznać się z wdrożonymi procedurami kontrolnymi gwarantującymi najwyższej jakości powtarzalne produkty spełniające oczekiwania konsumentów. Ocena jakości nasion roślin bobowatych odbywa się na początkowym etapie przyjęcia surowca. Jeśli surowiec nie spełnia wymagań jakościowych, dostawa jest odrzucana.

Uczestnicy demonstracji otrzymywali materiały informacyjne w postaci opisów obiektów demonstracyjnych typu A, B i C oraz broszury informacyjne dotyczące technologii uprawy poszczególnych roślin bobowatych w tym soi, wartości pokarmowe nasion białkowych i ich zastosowanie w żywieniu zwierząt monogastrycznych.  W wizytach uczestniczyło 293 osoby ostatecznych odbiorców i każdy z nich odwiedził obiekty A, B i C.

Podsumowaniem projektu była dwudniowa konferencja zorganizowana przez CDR Radom (lidera projektu) w dniach 20-21 maja 2025 roku. Uczestniczyli w niej ostateczni odbiorcy projektu, posiadacze gospodarstw typu B, przedstawiciele podmiotów wytwarzających pasze oraz osoby związane z projektem (COBORU, Instytut Zootechniki – PIB). Podczas konferencji padło wiele pozytywnych słów na temat roślin białkowych  oraz samego projektu zarówno ze strony przedstawicieli świata nauki jak i samych producentów rolnych. Temat  produkcji roślin białkowych jest w opinii uczestników ważny i należy go kontynuować.